728 x 90

กทม.วาดฝันเมืองแห่งต้นไม้ เมื่อไหร่จะเป็นจริง

img

กรุงเทพมหานคร เป็นเมืองที่ไม่เคยว่างเว้นจากการพัฒนา ไม่ว่าจะเป็นระบบสาธารณูปโภค โครงข่ายคมนาคม ทั้งทางบก ทางราง ทางน้ำ ทางอากาศ รวมถึงที่อยู่อาศัย เพื่อให้เพียงพอที่จะรองรับประชากรกว่า 10 ล้านคน แต่ในขณะเดียวกันก็เป็นเมืองที่มีพื้นที่สีเขียวหรือสวนสาธารณะไม่เพียงพอที่จะรองรับกับชีวิตของคนเมืองด้วย  

รัฐเร่งลุยพัฒนาพื้นที่สีเขียวในเมือง 
ในระดับประเทศรัฐบาลก็ให้ความสำคัญกับการพัฒนาพื้นที่สีเขียว โดยเมื่อวันที่ 1 สิงหาคม 2561 ที่ผ่านมา พล.ท.คงชีพ ตันตระวาณิชย์ โฆษกกระทรวงกลาโหม ในการประชุมคณะกรรมการสิ่งแวดล้อมแห่งชาติ ที่มี พล.อ.ประวิตร วงษ์สุวรรณ รองนายกรัฐมนตรี และรัฐมนตรีว่าการกระทรวงกลาโหม เป็นประธานได้ร่วมกันพิจารณา “แนวทางขับเคลื่อนการจัดการพื้นที่สีเขียวอย่างยั่งยืน” ตามนโยบายรัฐบาลที่ต้องการให้ชุมชนเมืองมีพื้นที่สีเขียวเพิ่มมากขึ้น โดยกำหนดเป้าหมายพื้นที่สีเขียวสาธารณะในภาพรวมของประเทศทั้งในเขตเมืองและชุมชนต้องไม่น้อยกว่า 15 ตร.ม./คน และในเมืองใหญ่ต้องมีพื้นที่สีเขียวต่อการใช้ประโยชน์ที่ดิน 15% เมืองขนาดกลาง 20% และเมืองขนาดเล็ก 25% ซึ่งจะช่วยพัฒนาและยกระดับคุณภาพชีวิตของชุมชนเมืองและสิ่งแวดล้อมไปด้วยกัน 

กทม.ขยายเป้าหมายเมืองสีเขียว
โฟกัสมาที่พื้นที่ “กรุงเทพมหานคร” ปัจจุบันมีพื้นที่สีเขียวในรูปแบบสวนสาธารณะหลัก สวนสาธารณะรอง และพื้นที่สีเขียวยั่งยืนรวมทั้งสิ้น จำนวน 7,900 แห่ง ขนาดพื้นที่รวม 23,438 ไร่ 3 งาน 73.35 ตร.ว. คิดเป็นพื้นที่รวมทั้งสิ้น 37,502,293.40 ตร.ม. คิดเป็นอัตราส่วนพื้นที่สีเขียวต่อประชากร 6.60 ตร.ม./คน ซึ่ง กทม. มีแผนที่จะเพิ่มพื้นที่สีเขียวทุกปี โดยตั้งเป้าหมายว่าในปี 2575 จะมีอัตราส่วนพื้นที่สีเขียวที่ 9  ตร.ม./คน และหลังจากนั้นจะเพิ่มเป็น 12 ตร.ม./คน 
จำนวนพื้นที่สวนสาธารณะปัจจุบันของกรุงเทพมหานคร
อย่างไรก็ตาม แม้อัตราส่วนพื้นที่สีเขียวต่อประชากรของปีนี้จะขยับขึ้นจากปี 2560 ที่มีสัดส่วนอยู่ 6.38 ตร.ม./คน เป็น 6.60 ตร.ม./คน แต่ตัวเลขสัดส่วนนี้เป็นการเทียบเคียงสัดส่วนพื้นที่สีเขียวกับ จำนวนประชากรของกรุงเทพมหานคร (จากสำนักทะเบียนราษฎร์ ข้อมูลปี 2561) 5,680,415 คน ไม่ได้รวมประชากรแฝงด้วย แสดงว่าพื้นที่สีเขียวยังคงไม่เพียงพอที่จะรองรับประชากรที่อยู่อาศัยและทำมาหากินอยู่ในกรุงเทพฯ ทั้งหมด และยังคงต่ำกว่าเกณฑ์การประเมินขององค์การอนามัยโลก (World Health Organization : WHO) ที่กำหนดไว้ว่าค่าเฉลี่ยอัตราพื้นที่สีเขียวต่อจำนวนประชากรในเมืองที่เหมาะสมควรอยู่ที่ 9 ตร.ม./คน 
10 เขตที่มีอัตราพื้นที่สีเขียวต่อประชากรสูง
ขณะนี้ กรุงเทพมหานคร (กทม.) มีโครงการก่อสร้างและปรับปรุงสวนสาธารณะ 14 แห่ง แบ่งเป็นการปรับปรุงสวนสาธารณะ 10 แห่ง และสวนสาธารณะที่สร้างใหม่ 4 แห่ง ซึ่งมีที่ก่อสร้างเสร็จและเปิดให้ประชาชนเข้าใช้บริการแล้ว คือ สวนสิริภิรมย์ (สวนสาธารณะบึงลำไผ่) เขตมีนบุรี พื้นที่ประมาณ 78 ไร่ ส่วนอีก 3 แห่งอยู่ระหว่างการก่อสร้าง ได้แก่ โครงการก่อสร้างสวนสาธารณะเฉลิมพระเกียรติพระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัว เนื่องในโอกาสพระราชพิธีมหามงคลเฉลิมพระชนมพรรษา 7 รอบ (บางบอน) เขตบางบอน พื้นที่ประมาณ 100 ไร่ ขณะนี้การก่อสร้างโดยรวมคืบหน้าประมาณ 95% คาดว่าจะก่อสร้างเสร็จปลายเดือน ก.ย. 61

โครงการก่อสร้างสวนสาธารณะบริเวณซอยเพชรเกษม 69 (สวนจำปี) เขตบางแค พื้นที่ประมาณ 70 ไร่ เริ่มก่อสร้างตั้งแต่ปลายปี 59 ขณะนี้มีความคืบหน้า 57% คาดว่าจะสร้างเสร็จเดือน ธ.ค. 61 และโครงการก่อสร้างสวนสาธารณะถนนทวีวัฒนา-กาญจนาภิเษก เขตทวีวัฒนา พื้นที่ประมาณ 20 ไร่ ตั้งอยู่บริเวณใต้ทางต่างระดับถนนทวีวัฒนา-กาญจนาภิเษก เริ่มดำเนินการวันที่ 29 มิ.ย.-27 ก.ย. 61 ขณะนี้มีความคืบหน้า 15% คาดว่าจะเปิดให้บริการช่วงปลายเดือน ก.ย. 61 

นอกจากนี้ กทม. ยังดำเนินการปรับปรุงสวนเฉลิมพระเกียรติ 80 พรรษาฯ เขตบางกอกน้อย เริ่มดำเนินการวันที่ 28 มิ.ย.-26 ก.ย. 61 ปัจจุบันคืบหน้าแล้ว 15% รวมถึงโครงการรวมสวนสาธารณะในพื้นที่เขตจตุจักร 3 สวน คือ สวนสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิติ์ฯ สวนวชิรเบญจทัศ (สวนรถไฟ) และสวนจตุจักร เป็นอุทยานจตุจักร รวมพื้นที่กว่า 700 ไร่ 
10 สวนสาธารณะหลักของกรุงเทพมหานครที่มีพื้นที่ใหญ่ที่สุด
ศึกษาแผนพัฒนาพื้นที่สวนลุมพินี
นอกจากนั้น กทม. ยังอยู่ในขั้นตอนการหาแนวทางในทางการบริหารจัดการ การพัฒนา และใช้พื้นที่บริเวณสวนลุมพินีให้เกิดประโยชน์สูงสุด โดยจะมีการจัดทำแผนแม่บทและแนวทางเพื่อพัฒนาปรับปรุงโครงสร้างพื้นฐานและการใช้ประโยชน์ในพื้นที่สวนลุมพินี และพื้นที่เกี่ยวข้อง พร้อมทั้งจัดทำแผนการดำเนินงานปรับปรุงพื้นที่ สภาพแวดล้อม และภูมิทัศน์สวนลุมพินี เนื่องจากมีปัญหาในเรื่องของการใช้ห้องน้ำ การบริหารจัดการศูนย์อาหารภายในสวนลุมพินี และการจัดตั้งซุ้มขายของในพื้นที่ที่มีจำนวนมาก รวมถึงมีประชาชนเข้ามาใช้บริการมากขึ้น มีการจัดกิจกรรมมากขึ้น ในขณะที่การพัฒนาพื้นที่ยังไม่เป็นสัดส่วนเท่าที่ควร ประกอบกับสวนลุมพินีจะครบ 100 ปี ในปี 2568

ประกอบกับบริบทโดยรอบพื้นที่จะมีการเปลี่ยนแปลงโดยมีโครงการขนาดใหญ่ เช่น The One Bangkok การสร้างคอนโดฯ รอบพื้นที่ และปัญหาการจราจรที่มากขึ้น จึงต้องหาแนวทางปรับปรุง แก้ไขปัญหา พัฒนาการใช้พื้นที่ในสวนลุมพินีให้เหมาะสม และสามารถบริหารจัดการสวนลุมพินีให้เป็นไปด้วยความเรียบร้อย มีความคล่องตัว สามารถแก้ไขปัญหาได้ทันต่อสถานการณ์ ซึ่งรูปแบบหนึ่งคือการเปิดโอกาสให้เอกชนเข้ามามีส่วนร่วมในการบริหารจัดการพื้นที่ เพื่อให้เกิดความคล่องตัวและเกิดประสิทธิภาพรองรับต่อความเปลี่ยนแปลงที่เกิดขึ้น และเกิดประโยชน์ต่อประชาชนที่มาใช้บริการสวนลุมพินีมากขึ้น ตลอดจนพัฒนาสวนลุมพินีให้มีภูมิทัศน์ที่สวยงาม สมเป็นสวนสาธารณะขนาดใหญ่ใจกลางเมืองหลวงและเป็นสวนสาธารณะขนาดใหญ่แห่งแรกของกรุงเทพฯ

กทม.จะเป็นมหานครสีเขียวได้หรือไม่? 
อย่างไรก็ตาม แม้ว่าการปรับภูมิทัศน์ของเมืองโดยเพิ่มพื้นที่สีเขียวเข้าไปจะเป็นประโยชน์ต่อสุขภาพของคนเมืองมากขึ้น และ กทม. เองก็มียุทธศาสตร์พัฒนากรุงเทพมหานครให้เป็น “มหานครสีเขียว สะดวกสบาย” ที่มีเป้าหมายให้กรุงเทพฯ มีพื้นที่สีเขียวกระจายครอบคลุมทั่วมุมเมือง  ผ่านโครงการต่างๆ แต่การก้าวสู่เป้าหมายในการพัฒนาพื้นที่สีเขียวให้มีอัตราส่วนต่อคนได้ถึง 12 ตร.ม. หลังจากปี 2575 นั้นก็นับเป็นเรื่องที่ดูจะเป็นไปได้ยาก

เนื่องจากกรุงเทพฯ เป็นเมืองที่ไม่ได้วางผังเมืองมาสำหรับพื้นที่สีเขียวตั้งแต่ต้น ทำให้เมืองเต็มไปด้วยตึกรามบ้านช่องที่กระจุกตัวหนาแน่น และไม่สามารถปลูกต้นไม้ใหญ่ได้มากนัก ส่วนพื้นที่สีเขียวที่อยู่ส่วนใหญ่เป็นพุ่มไม้หรือต้นไม้ขนาดเล็กที่ไม่สามารถดูดซับก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์ได้ดี ประกอบกับปัญหาจากการเติบโตของเมือง จำนวนประชากร และการพัฒนาที่อยู่อาศัยจำนวนมาก ทำให้ปัจจุบันราคาที่ดินในพื้นที่กรุงเทพฯ มีการปรับตัวเพิ่มสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว ทำให้การเพิ่มพื้นที่สีเขียว โดยการสร้างสวนสาธารณะของ กทม. ต้องใช้งบประมาณสูงถึง 2,500,000-3,000,000 บาท/ไร่ และยังต้องใช้งบประมาณในการดูแลรักษาสวนสาธารณะต่อเนื่องเฉลี่ยเดือนละ 2,000-5,000 บาท/เดือน/ไร่ ถือว่าเป็นงบประมาณจำนวนมาก กทม.จึงปรับแผนการเพิ่มพื้นที่สีเขียวโดยเลือกใช้พื้นที่ว่างบริเวณทางต่างระดับซึ่งเป็นพื้นที่ที่ถูกปล่อยให้เป็นที่รกร้างส่ออันตรายต่อประชาชนมาปรับปรุงเป็นพื้นที่สีเขียวหรือสวนสาธารณะขนาดเล็ก 
เขตที่จำเป็นต้องมีพื้นที่สวนสาธารณะเพิ่มเติมเร่งด่วน
โดยเบื้องต้นในปี 2562 มีแผนที่จะเริ่มโครงการก่อสร้างสวนสาธารณะที่บริเวณต่างระดับถนนร่มเกล้ากับถนนเจ้าคุณทหาร ประมาณ 20 ไร่ 90 ล้านบาท ให้เป็นสวนสาธารณะอเนกประสงค์ให้ประชาชนใช้ออกกำลังกายหรือทำกิจกรรมต่างๆ ได้ ซึ่งอยู่ระหว่างขอจัดสรรงบประมาณ 4.5 ล้านบาทเพื่อปรับปรุงพื้นที่ และยังอยู่ระหว่างออกแบบสวนสาธารณะเขตบางขุนเทียน ที่จะก่อสร้างในสถานีพัฒนาที่ดินกรุงเทพมหานครประมาณ 26 ไร่ ขณะนี้อยู่ระหว่างการจัดสรรที่ดินและออกแบบก่อสร้าง 

สอดคล้องกับ ข้อมูลจากโครงการจัดทำผังแม่บทโครงข่ายพื้นที่สีเขียวในเขตกรุงเทพมหานคร (กทม.) ของกองวางผังพัฒนาเมือง สำนักผังเมือง กทม. ที่ระบุว่า กรุงเทพมหานคร มีการพัฒนาเมืองเพิ่มขึ้น ซึ่งเป็นผลจากการเพิ่มขึ้นของประชากรและการเติบโตทางเศรษฐกิจ ทำให้มีการก่อสร้างที่อยู่อาศัยอาคารขนาดใหญ่มากขึ้น ในขณะที่ความหนาแน่นเพิ่มมากขึ้นพื้นที่โล่งว่างและพื้นที่สีเขียวในเมืองลดลงทำให้เสียความสมดุลทางธรรมชาติและสิ่งแวดล้อมของเมือง เกิดปัญหาด้านต่างๆ ของเมืองที่ส่งผลกระทบต่อคุณภาพชีวิตของประชาชน ดังนั้นรูปแบบการพัฒนาพื้นที่สีเขียวในอนาคตจะเป็นการพัฒนาศักยภาพของพื้นที่ริมคลองที่สำคัญในพื้นที่ศูนย์กลางเมือง ริมถนนสายหลัก และสวนสาธารณะ ให้เป็นโครงข่ายเชื่อมโยงเกิดเป็นประโยชน์ต่อประชาชน ระบบนิเวศ สิ่งแวดล้อม เช่น การพัฒนาถนนโครงข่ายสีเขียว ถนนวิภาวดีรังสิต ถนนลาดพร้าว ถนนเสรีไทย ถนนนวมินทร์ ถนนจันทน์ และการพัฒนาคลองโครงข่ายสีเขียว เช่น คลองแสนแสบ เป็นต้น 

การเพิ่มพื้นที่สีเขียวหรือสวนสาธารณะให้มีมากขึ้นตามเป้าหมายไปพร้อมกับการรักษาสมดุลทั้งในด้านการยกระดับเศรษฐกิจ ด้านการปรับภูมิทัศน์เมืองให้สวยงาม การสร้างสภาพแวดล้อมเมืองที่ดี การเพิ่มคุณภาพชีวิตของประชาชนให้ดีทั้งสุขภาพกายและใจ ที่สำคัญคือการรักษาสภาพพื้นที่สีเขียวให้คงอยู่ร่วมกับคนเมืองและความเจริญของเมืองได้อย่างยั่งยืน จึงยังเป็นโจทย์ใหญ่สำหรับกรุงเทพมหานคร  


คุณจักกพันธุ์ ผิวงาม รองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร
“การสร้างสวนสาธารณะและพัฒนาพื้นที่สีเขียวของ กทม. เป็นการดำเนินการตามวาระการพัฒนากรุงเทพมหานคร พ.ศ.2561 “Now Moving Forward ทำจริง เห็นผลจริง” ของ พล.ต.อ.อัศวิน ขวัญเมือง ผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร ซึ่งสอดคล้องกับแผนพัฒนากรุงเทพมหานครภายใต้ยุทธศาสตร์ “มหานครสีเขียว สะดวกสบาย” ที่มีเป้าหมายให้กรุงเทพมหานครมีพื้นที่สีเขียวกระจายครอบคลุมทั่วมุมเมือง ประชาชนได้อยู่ในสภาพแวดล้อมที่ดี มีวิถีชีวิตใกล้ชิดกับธรรมชาติ โดยปัจจุบันในพื้นที่กรุงเทพฯ มีพื้นที่สีเขียวในรูปแบบสวนสาธารณะและสวนหย่อม รวมทั้งสิ้น 7,886 แห่ง คิดเป็นอัตราส่วนพื้นที่สีเขียวต่อประชากร 6.60 ตร.ม./คน และในอนาคตมีเป้าหมายในการเพิ่มพื้นที่สีเขียวในอัตราส่วนพื้นที่สีเขียวต่อประชากรที่ 12 ตร.ม./คน”
คุณจักกพันธุ์ ผิวงาม รองผู้ว่าราชการกรุงเทพมหานคร
[English]
Bangkok Fails to Get “Green” Recognition

As development projects have continued to be implemented in Bangkok to accommodate the growing population, which currently totals over 10 million, the country’s capital city has become more and more lacking green space.

The government has just discussed the plan to promote green space on August 1, with a target to create no less than 15 square meters of green space per capita in town and community areas and to ensure that there must be at least 15% of green space to total in each large city, 20% for each medium-sized city and 25% for each small-sized city in order to help improve the quality of life of residents and environment.

For Bangkok, the latest study suggested that green space per capita is now 6.60 square meters, up slightly from 6.38 square meters in 2017, although this has only been based on the number of registered population of 5.68 million.  Accordingly, this means the people of Bangkok are still missing a substantial portion of green area, when compared with the World Health Organization’s suggestion of nine square meters per person.

Nevertheless, renovation projects have been introduced at 10 public parks across Bangkok while four more are set to be constructed or already are open for use.

This is in addition to the Bangkok Metropolitan Administration’s ambition to turn the Thai capital into a green and convenient metropolitan, which looks unlikely to be achievable due to the fact that Bangkok was not originally designed to be a green city while rising land price is making it more costly to develop green space.

Latest Posts

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked with *

Cancel reply

0 Comments