728 x 90

สระเกล้าดำหัวแบบล้านนา สรงน้ำพระผ่านรางพญานาค

img

มูลนิธิแม่ฟ้าหลวง ในพระบรมราชูปถัมภ์ ได้เล็งเห็นถึงความสำคัญของประเพณีวัฒนธรรม ที่นับวันจะลบเลือนไปตามกาลเวลา จึงได้จัดงานสระเกล้าดำหัวตามประเพณีล้านนาโบราณขึ้นเป็นครั้งแรกในรอบ 20 กว่าปี  ณ อุทยานศิลปวัฒนธรรมแม่ฟ้าหลวง (ไร่แม่ฟ้าหลวง) เพื่อเป็นแบบอย่างที่ดี ในการเคารพนบนอบแก่ผู้สูงอายุผู้สร้างบุญคุณแก่แผ่นดิน

อาจารย์นคร พงษ์น้อย กรรมการมูลนิธิแม่ฟ้าหลวง ในพระบรมราชูปถัมภ์และผู้อำนวยการอุทยานศิลปวัฒนธรรมแม่ฟ้าหลวง ได้ให้เกียรติสัมภาษณ์แก่ BLT ถึงการจัดงานในครั้งนี้

“สงกรานต์ในสายตาคนส่วนใหญ่ ไม่ใช่แค่การเล่นสาดน้ำอย่างเดียว เรื่องสำคัญก็คือความกตัญญูรู้คุณต่อผู้ที่มีพระคุณต่อเรา เพราะเป็นหัวใจของงานสงกรานต์ ไม่ใช่พิธีสาดน้ำ ยังมีการทำบุญทางศาสนา มีการแสดงความคารวะต่อผู้ใหญ่ที่มีบุญคุณ และการเล่นน้ำก็เป็นเรื่องที่มีก็ได้ ไม่มีก็ได้ แต่ทุกคนก็ไปมุ่งทางนั้นกันหมด”
อาจารย์นคร พงษ์น้อย กรรมการมูลนิธิแม่ฟ้าหลวง ในพระบรมราชูปถัมภ์และผู้อำนวยการอุทยานศิลปวัฒนธรรมแม่ฟ้าหลวง
จุดเด่นของงานสระเกล้าดำหัว 
“จุดเด่นของงานนี้คือการแสดงความคารวะต่อผู้ใหญ่ คำว่า "สระเกล้าดำหัว" หมายความว่า แสดงคารวะ และแสดงความกตัญญูรู้คุณต่อผู้ใหญ่ อันนี้เป็นจุดเด่นที่สุด ไม่ใช่การตกแต่งดอกไม้ ไม่ใช่พิธีรีตองต่างๆ อันนั้นเป็นเพียงส่วนย่อย ส่วนสำคัญคือ ต้องการให้คนทั้งรุ่นปัจจุบัน และรุ่นหลังรู้จักการมีความกตัญญูรู้คุณ อันนี้เป็นจุดสำคัญที่สุดของงาน เรื่องอื่นๆ ที่เป็นพิธีกรรมอะไรก็แล้วแต่ อะไรสวยเราก็ทำ”

การเชิญผู้เฒ่าผู้แก่มาร่วมงาน ส่วนหนึ่งของความงดงามในพิธีสระเกล้าดำหัว 
“ขั้นตอนสำคัญนอกจากพิธีทางศาสนาแล้วก็จะมีพิธีที่เราจะถวายน้ำขมิ้นส้มป่อย ทางราชาศัพท์ทางเหนือยังไม่มี ก็จะใช้ภาษาธรรมดา สมเด็จย่าเราถือว่าเป็นผู้มีพระคุณของเรา ดังนั้นเราก็เชิญผู้เฒ่าผู้แก่ที่มีคุณภาพและมีการดำเนินชีวิตที่เป็นตัวอย่างที่ดีของสังคม มาจาก 18 อำเภอ อำเภอละ 2 ท่าน มารับการรดน้ำดำหัวอย่างเป็นพิธีการ จะได้เป็นกำลังใจแก่ผู้สูงอายุทั้งหลายว่า ถ้าเราดำเนินชีวิตดี ก็จะมีคนเห็นคุณค่า และจะเป็นกำลังใจให้ดำเนินชีวิตต่อไปอย่างสง่างาม”

การพิธีสรงน้ำพระผ่านรางพญานาค
“เป็นความเชื่อโบราณว่า ช่วงสงกรานต์คนพื้นเมืองถือว่าพระพุทธรูปเหมือนเป็นตัวแทนพระพุทธเจ้าเป็นสิ่งที่มีชีวิต ไม่ใช่เป็นเพียงอิฐ หรือว่าไม้ การที่สรงน้ำพระก็เหมือนกับว่าให้ความเป็นสิริมงคล ให้ความเคารพนบนอบแก่พระพุทธรูป แทนองค์พระพุทธเจ้า เรารู้สึกว่าตัวเรานั้นต่ำต้อยเกินกว่าจะเอาน้ำไปสาดพระพุทธรูป ซึ่งเราก็ไม่ทำอย่างนั้น เราก็รู้สึกว่าให้พญานาคนำน้ำไปสู่องค์พระพุทธรูป ผ่านขันเงินที่มีสายนำน้ำขึ้นไปถึงพระพุทธรูป แสดงถึงความเคารพสูงสุด แต่ก็ไม่ได้หมายความว่าคนอื่นทำไม่ถูกไม่ดี แต่ความรู้สึกของเราอยากจะทำให้นุ่มนวล แสดงความคารวะอย่างสูงสุด ซึ่งเป็นพิธีที่มีมาแต่โบราณ
พิธีสรงน้ำพระผ่านรางพญานาค

พิธีสรงน้ำพระผ่านรางพญานาค
รางพญานาคอาจารย์ไปขอยืมมาจากวัดเก่าในลำปางซึ่งไม่มีการใช้งานแล้ว มาตกแต่งให้สวยงาม สาเหตุที่จัดหลังสงกรานต์เพราะหลังจากประเพณี หลังจากวันพญาวัน เป็นวันที่เค้ารดน้ำดำหัวกัน เราทำไปได้ถึงสิ้นเดือน ซึ่งได้จัดในวันที่ 20เม.ย. เนื่องจากเป็นวันสะดวก”
พิธีสรงน้ำพระผ่านรางพญานาค
พระพุทธรูปที่นำมาใช้ในพิธีมากจากที่ไหนบ้าง
“พระพุทธรูปทั้ง 16 องค์ เป็นพระพุทธรูปที่งามที่สุดในคอลเลคชั่นของทางมูลนิธิแม่ฟ้าหลวงของเราที่มีอยู่ และมีการจัดองค์ประกอบให้สวยงาม โดยไม่ได้มีความหมายอันใดโดยเฉพาะ มาให้ประชาชนได้เคารพกราบไหว้บูชา ทางเหนือถือว่าอากาศร้อน พระพุทธเจ้าก็คงจะร้อน ก็เลยมีการสรงน้ำให้ท่านได้ร่มเย็นบ้าง เหมือนกับว่ามีประเพณีต่างๆ ทางเหนือซึ่งมีพิธีถวายฟืนตอนหน้าหนาว ถวายผ้าห่ม ถวายภัตตาหาร เพราะเรามีศรัทธา มีความเชื่อ”

ความงามทางพุทธศิลป์ของพระพุทธรูปทั้ง 16 องค์นั้นแตกต่างกันไป ลาวก็อย่างหนึ่ง พม่าก็อย่างหนึ่ง เราอยู่จังหวัดเชียงราย ใกล้ลาว พม่า จีนตอนใต้ สิบสองปันนา พระพุทธรูปหลากหลายและมีความงามแตกต่างกัน ซึ่งพระพุทธรูปไม้ก็ยากจะประเมินอายุได้ว่ามีอายุนานเท่าไหร่”
พิธีสรงน้ำพระผ่านรางพญานาค

พิธีสรงน้ำพระผ่านรางพญานาค
น้ำที่ใช้รดเป็นน้ำขมิ้นส้มป่อย
“สาเหตุที่ใช้น้ำขมิ้นส้มป่อย เพราะมีลักษณะที่ชำระล้างสิ่งสกปรกได้ เหมือนชำระล้างความสกปรกในใจเรา ชำระสิ่งสกปรกในน้ำเพื่อให้น้ำนั้นสะอาดบริสุทธิ์ เราต้องการถวายของดี ของสะอาดบริสุทธิ์ ทุกอย่างมีความหมายหมด อย่างของที่จัดมาในนั้น อาจเป็นของสมัยใหม่ แต่เราจะคัดเลือกที่มีความหมาย อย่างสบู่ก็จะเลือกสบู่ที่มาจากว่านหอย ดอกไม้ก็เลือกดอกไม้ที่ว่าดอกไม้โชค เพื่อให้มีโชคมีชัย ทุกอย่างมีความหมายและความปรารถนาดีอยู่ในนั้น”

สาเหตุที่จัดงานที่ไร่แม่ฟ้าหลวง
“ไร่แม่ฟ้าหลวงเป็นที่ที่สมเด็จย่าพระราชทานให้ประชาชนชาวไทยทุกคนได้ใช้ประโยชน์ในด้านการพัฒนาการศึกษาด้านวัฒนธรรม ด้านสุขภาพอนามัย ด้านความเป็นอยู่ สิ่งแวดล้อมที่ดี อยากจะให้ทุกคนได้มาใช้ไร่แม่ฟ้าหลวงสมที่สมเด็จย่าพระราชทานไว้ให้เรา”

มูลนิธิแม่ฟ้าหลวงฯ ปรารถนาที่จะให้อุทยานศิลปวัฒนธรรมแม่ฟ้าหลวง สถานที่อันร่มรื่นแห่งนี้เป็นศูนย์กลางในการช่วยอนุรักษ์ศิลปวัฒนธรรมแบบล้านนาให้คงอยู่ ให้ผู้คนได้สัมผัสความเป็นไทย และช่วยอนุรักษ์คุณค่าสืบไป

ซึ่งภายในงานได้รับเกียรติจาก ท่านผู้หญิงบุตรี วีระไวทยะ  กรรมการและเลขาธิการ มูลนิธิแม่ฟ้าหลวง ในพระบรมราชูปถัมภ์ คุณหญิงพวงร้อย ดิศกุล ณ อยุธยา กรรมการและรองเลขาธิการ มูลนิธิแม่ฟ้าหลวง ในพระบรมราชูปถัมภ์ นายนคร พงษ์น้อย กรรมการมูลนิธิแม่ฟ้าหลวง ในพระบรมราชูปถัมภ์ และผู้อำนวยการอุทยานศิลปวัฒนธรรมแม่ฟ้าหลวง (ไร่แม่ฟ้าหลวง) และนายณรงค์ศักดิ์ โอสถธนากร ผู้ว่าราชการจังหวัดเชียงราย พร้อมด้วยบุคคลสำคัญจากทุกภาคส่วนของ จ.เชียงราย เข้าร่วมงานกว่า 400  คน

Latest Posts

Leave a Comment

Your email address will not be published. Required fields are marked with *

Cancel reply

0 Comments